Państwowe wydatki na zakwaterowanie osób ubiegających się o azyl wzrosły w minionym roku o 19% i sięgnęły 1,2 mld euro, mimo że w 2025 r. liczba nowych wniosków o azyl spadła o 29%.
Z opublikowanych danych, przedstawionych przez ministra sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i migracji Jima O’Callaghana, wynika, że koszty zwiększyły się o 195 mln euro, osiągając w 2025 r. łącznie 1,2 mld euro. W ujęciu dobowym oznacza to średnio 3,287 mln euro wydawane każdego dnia przez cały rok.
Skala wydatków jest niemal dwukrotnie wyższa niż w 2023 r., kiedy państwo przeznaczyło na ten cel 651,7 mln euro. W serii pisemnych odpowiedzi udzielonych w Dáil niezależnemu posłowi Kenowi O’Flynnowi minister wyjaśnił, że kwoty obejmują koszty zakwaterowania wnioskodawców ochrony międzynarodowej, w tym transport, zarządzanie obiektami, opłaty za media oraz inne wydatki powiązane z funkcjonowaniem ośrodków.
Minister poinformował posła z okręgu Cork North Central, że obecnie państwo zapewnia miejsca dla ponad 33 tys. osób w ponad 312 ośrodkach International Protection Accommodation Service (IPAS) na terenie całej Irlandii. W tej grupie jest ponad 9700 dzieci.
Jak podkreślił O’Callaghan, zapewnienie warunków przyjęcia osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową wynika zarówno z przepisów Unii Europejskiej, jak i prawa irlandzkiego. Według danych na koniec 2025 r. w ośrodkach IPAS przebywało 33 241 osób, czyli o 533 mniej niż pod koniec 2024 r., gdy liczba mieszkańców wynosiła 33 774.
W osobnej odpowiedzi dla posła Fianna Fáil Johna Connolly’ego minister ujawnił, że w 2025 r. złożono łącznie 13 160 nowych wniosków, podczas gdy w 2024 r. było ich 18 500. Oznacza to spadek o 29%. Najwięcej wniosków w 2025 r. pochodziło od obywateli Somalii (2021). Kolejne miejsca zajęły: Nigeria (1940), Pakistan (1680) oraz Afganistan (1290).
O’Callaghan przekazał również, że w 2025 r. Biuro Ochrony Międzynarodowej (IPO) wydało ponad 20 200 decyzji pierwszej instancji, a odsetek odmów wyniósł 81,39%. Jednocześnie średni czas pobytu w systemie IPAS – liczony łącznie dla wszystkich mieszkańców i wszystkich 312 ośrodków – to obecnie 24,8 miesiąca.
Minister wskazał, że Irlandia mierzyła się z wyjątkowo trudnym okresem w latach 2022–2024, gdy nastąpił bezprecedensowy wzrost liczby wniosków. Zaznaczył, że wiele skutków tamtego czasu nadal jest odczuwalnych, choć sytuacja ulega zmianom. W ciągu tych trzech lat do kraju przybyło ponad 45 tys. dodatkowych osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, podczas gdy wcześniej w typowym trzyletnim okresie było to ok. 8–9 tys. Tak gwałtowny wzrost – jak podkreślił – wywarł silną presję na dostępność miejsc, a także na tempo rozpatrywania spraw i związane z tym terminy. Dlatego działania zmierzające do skrócenia pobytu w IPAS koncentrują się przede wszystkim na przyspieszeniu procedur.
W kontekście niedoboru miejsc i konieczności priorytetowego traktowania osób najbardziej narażonych minister przyznał, że IPAS nie jest w stanie zaoferować zakwaterowania wszystkim samotnym mężczyznom ubiegającym się o azyl bezpośrednio po przyjeździe. Obecnie na ofertę miejsca oczekuje 453 osób, co stanowi wyraźny spadek wobec maksimum 3500 notowanego w marcu 2025 r.
Odnosząc się do kosztów, O’Callaghan zaznaczył, że równolegle do skracania czasu rozpatrywania wniosków prowadzone są działania zwiększające liczbę miejsc zakwaterowania należących do państwa, które mają być tańszą alternatywą wobec rozwiązań komercyjnych. Za istotny krok uznał zakup Citywest przez państwo w 2025 r. Dzięki temu liczba łóżek w zasobie państwowym wzrosła z 900 miejsc w 2024 r. do ponad 4000 obecnie.
Minister dodał, że choć w średnim horyzoncie nadal konieczne będzie korzystanie z zakwaterowania komercyjnego, aby sprostać popytowi, resort przegląda i renegocjuje wszystkie umowy w miarę ich wygasania. Zastosowanie nowego modelu cenowego – obowiązującego od maja 2025 r. – przyniosło już ok. 77 mln euro oszczędności.
Według O’Callaghana większy nacisk położono też na kontrole, zgodność z wymogami oraz kończenie umów, których realizacja jest niewykonalna. Ma to zapewnić ściślejszy nadzór nad systemem IPAS i poprawę relacji kosztów do efektów. Minister zaznaczył również, że komercyjne zakwaterowanie awaryjne będzie jeszcze potrzebne w krótkiej i średniej perspektywie, jednak umowy zawierane są na krótki czas, aby państwo mogło sprawnie wycofywać te zasoby wraz z końcem kontraktów lub zmianami w zapotrzebowaniu.
Na koniec minister wskazał, że trwa szeroka reforma systemu ochrony międzynarodowej. Jak ocenił, już teraz przyspiesza ona rozpatrywanie wniosków i powinna ograniczyć konieczność dalszej, stałej rozbudowy bazy zakwaterowania, z jaką Irlandia mierzyła się w ostatnich latach.